Đại biểu Phạm Khánh Phong Lan, Trưởng ban Quản lý an toàn thực phẩm TP HCM, dành toàn bộ thời gian nói về những bài học trong việc chống dịch.
Để công tác chống dịch thời gian tới hiệu quả hơn, theo bà, cần có những phản ánh cho thấy rõ "sự hy sinh, mất mát quá nhiều, đặc biệt là hơn 20.000 ca tử vong thời gian qua" để rút kinh nghiệm.
"Vừa qua, đặc biệt tại TP HCM có kinh nghiệm thực tế, những gì chúng ta chưa làm được mới dẫn đến hậu quả như vậy. Đây là những bài học xương máu", đại biểu Phạm Khánh Phong Lan bày tỏ.
Thứ nhất, bà Lan đề nghị Chính phủ, Bộ Y tế có những chính sách cụ thể để nâng cao năng lực hệ thống y tế dự phòng cấp cơ sở. Theo bà, cần xem lại thực trạng y tế cơ sở, bởi "đây không phải lần đầu tiên nói" vấn đề này. Nhiều địa phương chưa thực hiện đúng chủ trương là dành 30% ngân sách cho y tế dự phòng. Số địa phương thực hiện được điều này, theo bà Lan, "đếm trên đầu ngón tay". Chưa kể, số ngân sách này cũng chưa đáng kể nếu so với nhu cầu của người dân.
Theo bà, việc nâng cao y tế dự phòng cơ sở không chỉ là vấn đề tiền mà còn là nhân lực. Bởi cần làm sao để thu hút được nhân lực chất lượng cao về đây. "Nếu không giải quyết được các vấn đề căn cơ, chúng ta sẽ tiếp tục bị động", bà nói.
Trước đây, từ trung tâm y tế quận huyện đã chia ra làm bệnh viện, trung tâm y tế dự phòng, phòng y tế nhưng theo bà Lan không nên bởi "đã yếu còn chia ra". "Có bệnh viện chưa đến mức là bệnh viện, có trung tâm y tế dự phòng què quặt, phòng y tế chỉ làm được việc hành chính", bà Lan nói.
Thứ hai, về hệ thống điều trị, "đây là phép thử để chúng ta nhìn lại năng lực điều trị nhưng chỉ một cơn dịch qua thôi là tan tác hết". Ngành y tế thời gian qua tập trung chống dịch trong khi còn các bệnh khác. Các bệnh viện chưa được chuẩn bị về cơ sở pháp lý, kiến thức cần thiết, vật tư y tế thuốc, cơ chế tài chính.
Việc phân chia ngân sách nhà nước và bảo hiểm trong điều trị Covid chưa rõ ràng nên các bệnh viện chưa rõ trong thanh toán. "Việc xét nghiệm nếu phân công rạch ròi để cho bảo hiểm làm việc đó cùng với cơ chế đấu thầu lựa chọn giá tốt nhất thì không có tình trạng loạn giá xét nghiệm như vừa qua", đại biểu này nói.
Hệ thống y tế tư nhân, theo đánh giá của bà Lan, chưa được huy động kịp thời, chưa có cơ chế thỏa đáng để cùng tham gia chống dịch.
Tương tự với việc tiêm vaccine, hiện Việt Nam chưa cho phép tiêm dịch vụ, nhưng bà Lan cho rằng "vaccine dịch vụ cũng là một hình thức để xã hội đóng góp vào công tác này".
"Chúng ta đã thực sự ưu tiên cho y tế hay chưa? Thực sự ngành nào cũng có tiêu cực, tích cực, cũng có nhiều con người cùng hoạt động. Trong ngành y, để phục vụ người bệnh thì phải làm sao tạo điều kiện cho nhân viên y tế, cán bộ quản lý có môi trường phát triển y đức. Chứ không phải lúc xảy ra chuyện rồi thì sử dụng biện pháp hành chính và các biện pháp hình sự. Bản thân tôi rất đau lòng. Chính người dân sẽ phải trả giá về việc này", đại biểu Phạm Khánh Phong Lan nói.