Nhiều lần trong phiên, các đại biểu và cả Chủ tịch Quốc hội truy ông Trần Tuấn Anh trả lời "khi nào triển khai được" các dự án điện đang chậm.
Hàng loạt dự án điện chậm trễ
Đại biểu Nguyễn Huy Thái (Bạc Liêu) tỏ ra sốt ruột khi dự án Nhà máy điện khí LNG Bạc Liêu được Thủ tướng đồng ý về nguyên tắc nhưng 18 tháng đã qua vẫn chưa thể triển khai. Nhà đầu tư đã hoàn thành thủ tục tròn 12 tháng theo yêu cầu của Bộ Công Thương. "Vì sao chậm trễ như vậy và bao giờ dự án này sẽ triển khai được", ông chất vấn.
Còn Bộ trưởng Trần Tuấn Anh nói đã hai lần báo cáo Chính phủ về bổ sung dự án vào quy hoạch điện lực. Báo cáo mới đây nhất vừa gửi Chính phủ vào cuối tháng 10.
Cho rằng câu trả lời "còn chung chung", Chủ tịch Nguyễn Thị Kim Ngân ngắt lời Bộ trưởng Công Thương. "Bao giờ giải quyết, hiện rất chậm rồi - tới 18 tháng và các thủ tục đầu tư, ý kiến Chính phủ, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội đã đủ. Đây là dự án của khu vực đồng bằng sông Cửu Long. Bộ trưởng cho biết từ giờ tới cuối năm có giải quyết được không", bà truy.
Trả lời, ông Tuấn nói nói cũng mong muốn sớm có quyết định triển khai dự án vì thực tế đang thiếu điện, rất cần các trung tâm điện lớn như Bạc Liêu. "Tôi chắc cũng không thể nói được thời điểm nào triển khai vì còn chờ Thủ tướng có ý kiến. Hy vọng sẽ vào đầu năm 2020, theo hiểu biết của tôi", ông nói.
Chủ tịch Kim Ngân đề nghị Phó thủ tướng Trịnh Đình Dũng trả lời bổ sung sau phần chất vấn của Bộ trưởng Tuấn Anh.
Sau đó, ông Trần Tuấn Anh tiếp tục bị chất vấn về tiến độ một số dự án điện. Trả lời chất vấn của ông Lưu Bình Nhưỡng, Bộ trưởng Trần Tuấn Anh thừa nhận, tổng thầu dự án điện Long Phú (Sóc Trăng) không đủ điều kiện thực hiện. Hiện nay, Việt Nam đã tính đến phương án thay nhà thầu.
Đại biểu Lưu Bình Nhưỡng tranh luận lại với Bộ trưởng rằng, với dự án điện Long Phú đã thất bại và khả năng sẽ gia nhập "câu lạc bộ nghìn tỷ" thua lỗ, nhà nước có khả năng mất hàng trăm triệu USD. Do đó, theo ông, cần tập trung vào dự án điện Cà Ná vì nếu không, không đảm bảo cho đồng bằng sông Cửu Long.
Trả lời câu hỏi của đại biểu Nguyễn Ngọc Phương về các dự án năng lượng tái tạo chậm tiến độ, ông Trần Tuấn Anh nói, ngoài các dự án đã được phê duyệt đưa vào thực hiện với công suất lên đến gần 5.000 MW thì còn 260 dự án điện mặt trời đang chờ. Ngoài ra còn 150 dự án điện gió đang đợi phê duyệt; 8 dự án điện khí đang được nghiên cứu để trình Chính phủ.
Chính phủ đang chỉ đạo các bộ ngành thẩm định để thực hiện trong năm 2020. Với điện gió, sau tháng 11/2021 sẽ áp dụng theo cơ chế khuyến khích các nhà đầu tư, khắc phục mặt hạn chế. Điện mặt trời cũng sẽ thực hiện tương tự và sẽ tổ chức đầu thấu cho các dự án này.
 |
|
Bộ trưởng Công Thương Trần Tuấn Anh trả lời chất vấn Quốc hội. Ảnh: Ngọc Thắng. |
Tư nhân làm truyền tải điện có thể trái với pháp luật hiện hành
Bà Vũ Thị Lưu Mai - Uỷ viên Uỷ ban Tài chính ngân sách tranh luận về đề xuất cho tư nhân xây đường dây 500 kV. Theo bà, phần trả lời trước đó, Bộ trưởng Trần Tuấn Anh nói đã báo cáo Chính phủ về việc ủng hộ Tập đoàn Trung Nam đầu tư đường dây 500 kV. "Cần cân nhắc vì trái pháp luật, Luật Đầu tư, Đấu thầu và Luật Điện lực.
Ngoài ra, bà cho rằng Bộ trưởng Công Thương cần cân nhắc tính khả thi khi nói năm 2020 sẽ giải toả hết công suất nhà máy điện mặt trời. Bà Mai dẫn 4 lý do, là thời gian thực hiện còn 1 năm; cơ chế chính sách chưa rõ ràng, chưa kể quy trình đầu tư theo pháp luật đầu tư công mất thời gian; nguồn lực đầu tư chưa rõ ràng và số lượng dự án còn khá lớn.
"Tới giờ mới giải toả được 30%, nghĩa là còn 70% công suất nữa, mà Bộ trưởng nói hy vọng trong một năm giải toả hết công suất. Tôi nghĩ khi đưa ra một thông điệp cần đảm bảo tính chắc chắn", bà nói.
 |
|
Bộ trưởng Công Thương Trần Tuấn Anh. Ảnh: Ngọc Thắng. |
Vì sao chưa phát triển được cơ khí chế tạo
Lý do chưa phát triển được cơ khí chế tạo đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa được Đại biểu Hoàng Quang Hàm chất vấn ông Trần Tuấn Anh sáng 7/11.
Trả lời, Bộ trưởng Trần Tuấn Anh thừa nhận chưa đạt mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại. Lý do là ngành công nghiệp và công nghiệp cơ khí có xuất phát điểm quá thấp so với mặt bằng chung các nước. Hơn nữa Việt Nam đang phải đối mặt với việc hội nhập sâu rộng. Trong cuộc cách mạng 4.0, Việt Nam thực tế đi chậm sâu hơn các nước trong khu vực từ 2 đến 3 thế hệ của công nghệ trong công nghiệp hoá.
Hơn nữa, theo ông, Việt Nam chưa xây dựng và thiết lập được một hệ sinh thái khởi nghiệp cho các ngành sản xuất vật chất, trong đó các ngành công nghiệp. Ngay khâu đào tạo nhân lực còn hạn chế, doanh nghiệp chưa có điều kiện tiếp cận được với thị trường thuận lợi.
Ông Trần Tuấn Anh cũng nhận trách nhiệm khi là cơ quan đầu mối quản lý nhà nước trong việc thực hiện chính sách chưa đồng bộ. Bộ sẽ tập trung quyết liệt cho công nghiệp cơ bản và các ngành quan trọng như cơ khí chế tạo, công nghiệp hỗ trợ, đặc biệt là công nghiệp năng lượng, chế tạo máy móc, đóng tàu, ôtô.
'Việt Nam là kinh tế mở hay hở?'
Ông Nguyễn Tiến Sinh (Hoà Bình) cho rằng các phần trả lời trước đó của Bộ trưởng Công Thương chưa chỉ ra được lỗ hổng lớn về pháp lý, nhất là thiếu quy định thế nào là hàng "made in Vietnam". Chính sự thiếu minh bạch này khiến doanh nghiệp như Asanzo không biết mình có vi phạm hay không, đẩy người dân, doanh nghiệp vào thế rủi ro.
"Asanzo, Khaisilk có đơn thuần là gian lận thương mại? Kinh tế Việt Nam là kinh tế mở hay kinh tế hở? Doanh nghiệp Việt Nam chết ngay trên sân nhà là điều đang diễn ra và giải pháp là gì", đại biểu Sinh chất vấn.
Trả lời, ông Tuấn Anh cho biết, theo Nghị định 43, doanh nghiệp tự kê khai, ghi nhãn, xuất xứ hàng hoá nên mới xuất hiện những câu chuyện như Khaisilk hay Asanzo. Ông cho biết Bộ Công Thương đã chủ động đề xuất xây dựng Thông tư quy định về thế nào là hàng "made in Vietnam". Văn bản này đang lấy ý kiến và có nhiều quy định cần nghiên cứu thêm. Chẳng hạn, phạm vi điều chỉnh Thông tư cần tránh ảnh hưởng lợi ích của Việt Nam trong thương mại quốc tế.
"Thông tư này và Thông tư hướng dẫn Nghị định 31 trước đây đều xây dựng chung trên nền bộ quy tắc xuất xứ của WTO, hải quan. Nếu tổ chức nước ngoài căn cứ vào các văn bản này để siết chặt, gây khó khăn chứng nhận ưu đãi với sản phẩm xuất xứ từ Việt Nam thì cần nghiên cứu thêm", ông nói.
Theo chương trình nghị sự, sáng nay (7/11), Bộ trưởng Công Thương Trần Tuấn Anh sẽ có 1,5 giờ để tiếp tục trả lời chất vấn.
Ngoài Bộ trưởng Công Thương, Phó thủ tướng Trịnh Đình Dũng sẽ trả lời những chất vấn thuộc trách nhiệm của Chính phủ. Các Bộ trưởng, trưởng ngành liên quan sẽ tham gia giải đáp, làm rõ thêm nội dung chất vấn của đại biểu.
Hoài Thu - Hoàng Thuỳ - Viết Tuân