Ý nghĩ ấy không lúc nào nguôi ngoai. Ông tìm đọc tài liệu, gặp chuyên gia đầu ngành trong nhiều lĩnh vực để tìm hiểu các nghi thức thiết đãi cấp quốc tế. Năm 2014, tình cờ ông đọc bài báo trên VnExpress kể về bộ đồ ăn bằng sứ chiêu đãi các nhà lãnh đạo kinh tế APEC tại Trung Quốc. Với con mắt nhà nghề, ông biết rằng Minh Long có thể làm được.
“Đồ sứ là sứ giả quảng bá truyền thống, văn hóa của đất nước rất tuyệt vời với những hành trình dài. Nếu có APEC tại Việt Nam nữa, mình phải làm cho bằng được”, ông thầm nghĩ.
Đó là sự khởi động của một câu chuyện khác diễn ra hai năm qua tại Minh Long.
“Tôi không biết Nhà nước có cho mình làm bộ bát đĩa tiệc nếu có APEC không, nhưng ở thời điểm đó, tôi đã hình dung bộ đồ ăn trong đầu. Tôi cứ chỉ đạo anh này vẽ thiết kế, anh kia vẽ họa tiết, người khác làm khuôn…”, ông Minh nhớ lại. Có 30-40 người cùng tham gia dưới sự chỉ huy của một tổng công trình sư.
Trong đầu ông luôn có những hình dung về bộ sản phẩm. Cả bộ bày trên bàn tiệc trông thế nào, khay ăn hình chữ nhật ra sao, đĩa ăn gồm mấy chiếc, chén soup phải thế nào, âu đựng salad, đựng đồ nước được đậy nắp cách điệu từ nón lá Việt Nam ra sao, cái núm phải là búp sen mạ vàng… Nhiều thiết kế chưa từng sử dụng, tất cả phải mới lạ, không giống bất cứ sản phẩm nào doanh nghiệp đã làm.
“Hơn 30 con người vắt hết trí tuệ, làm rồi sửa, sau hơn 6 tháng mới xong ý tưởng thiết kế”, ông kể và chia sẻ, chỉ riêng câu chuyện về bông sen trên bộ sứ đã đủ thử thách những con người nhẫn nại nhất.
Người tinh ý sẽ thấy, bông sen trên các bộ đồ sứ Minh Long khác với sen mọi sản phẩm khác. Sen này của riêng đồ gốm Minh Long, do ông Minh và họa sĩ tạo nên.
Mấy chục năm qua, ông đã mang về tất cả mẫu sen đã gặp ở châu Âu, châu Á. Ông mua không biết bao nhiêu tài liệu vẽ sen, bao nhiêu món đồ có sen nhưng không thấy loại ưng ý. Đến khi đi ngắm hoa sen thuần giống Việt Nam ngoài đầm, ông nhận ra các dáng hoa với nét phúc hậu đầy đặn, hiền lành và chợt nhận ra “đây chính là sen mình tìm”.
Ông lục lại tài liệu của vua chúa trước đây về nghệ thuật cổ xưa, học bố cục vẽ sen của người xưa trong cung đình Huế (của tác giả Trần Đình Sơn) và các tác phẩm lỗi lạc. Ông cùng họa sĩ nghiên cứu bố cục của sen, sắp xếp nét vẽ, độ dày của màu, độ sâu của nét khắc. Mỏng quá thì không ra hình, dày thêm nữa thì bị thô, từ sen vàng tới sen trung thu, sen trà, cả chục mẫu sen đã được thử nghiệm trong nhiều năm trong cả nghìn mẫu tham khảo.
Nhưng sen của ông Minh còn có sự kết hợp Đông Tây với một họa sĩ người Thụy Sỹ chuyên vẽ đồ sứ được ông Minh mời tới Việt Nam, đích thân vẽ hoa sen. “Tôi tìm họa sĩ nước ngoài vẽ sen bởi muốn có vẻ đẹp lạ, thân thuộc với người châu Á và cả với châu Âu”, ông nhớ lại.
Họa sĩ vẽ ra hàng nghìn kiểu sen trong lịch sử nhân loại. Nhưng ông thích họa sĩ Thụy Sỹ vì cô vẽ sen dày, đều và có vẻ đẹp vừa lãng mạng vừa phúc hậu, tạo cảm giác đẹp mà gần gũi và ấm áp.
Từ nét vẽ của cô, ông cùng nghệ nhân cách điệu ra bông sen trên sứ Minh Long. Sen xanh lam, sen tráng nổi, sen đỏ, sen cung đình… Bông sen ấy tái hiện trên đồ gốm theo nhiều lối, khác nhau rất tinh tế: khắc, chạm, in, tô màu, tô tay theo bút pháp thủy mạc trên giấy dó. Bông sen ấy trên các bộ đồ ăn, ấm chén, đồ trang trí không giống sen bất kỳ nơi nào nhưng người châu Á và phương Tây đều thấy nó đẹp.
Không chỉ sen, mẫu khắc chim lạc, đình, chùa, thiếu nữ… cũng mất tới 2 năm thử nghiệm. Khắc tới khắc lui, điều chỉnh chiều sâu nét khắc, độ gờ, ánh sáng, đến khi cảm nhận được, dù đứng xa hay gần đều thấy đẹp, ông mới chịu.
Công đoạn tìm nguyên liệu, thử nghiệm chế tác, sản xuất bộ bát đĩa tiệc cũng mất thêm nhiều tháng nữa. Việc chế tác số lượng ít nhưng lại cần rất nhiều khâu thủ công đã khiến cả trăm con người lao động miệt mài gần hai năm để ra bộ bát đĩa tiệc.
Bộ đồ ăn không chỉ để ăn. Bởi từ thuở nguyên sơ, con người thậm chí không cần dùng đến chén đĩa hay đũa thìa. Việc ăn uống chỉ được nâng lên thành văn hóa, ẩm thực, tạo cốt cách con người nếu như chúng ta chăm chút. Nguyễn Tuân từng nói một bữa ăn ngon phải có thức ăn ngon, không gian để ăn ngon và người cùng ăn dễ thương. Bộ đồ ăn dùng cho tiệc chiêu đãi APEC được ông Minh cùng các nghệ nhân thiết kế có những tiêu chuẩn rất cao với nghề gốm sứ.